20140116 877381Sevgili dostlarımız! Kaldı birkaç gün sevimni hem ayozlu yortumuza Koladaya kadar. Dünneyä gelän Allah eksin herkezin üreendä sevgi toomunu, da o toomdan büüsün büük hem kaavi salkım aacı, angısının altında koruntu bulsun hepsi. Dedelerimizdän kalmış gözäl adet kolada gezmää hem Eni yıllan kutlamaa komuşuları, küülüleri, senselemizi.

Kolada – o bir paalı, gözäl yortu. O gündä duudu bizim Allahın oolu İsus Hristos. O getirdi dünneyä paalı sevinci hem şafkı. O günü kliseya gidiler, duayediler. Gidiler evlerä musafirlää. Ama Gagauzlarda o günü var gözäl bir tradiţiya Kolada gezmää.
 
Eski vakıtlarda Kolada gezmäk Gagauzlarda pek yaygınmış. Kolada gezärmiş uşaklar hem gezärmiş delikannı çocuklar, kimin aralarında varmış evli adamnar da. Ötää dooru Kolada başlamışlar gezmää sade delikannı çocuklar. Çocuklar gezerlär sürüylän. Sürüyä derlär Kol. Kolda var 6 çocuk. Çocuklar ayırerlar aralarında bir popaz, angısı, girdiynän çorbacının evinä, dua edärmiş Allaha, okuyeer Kolada molitvasını. Ayırerlar aralarında bir gezdirici, angısı gezdireer koladacıları biygirlän taligada. Hem bir ţar. Kolada bölümündä mutlak varmış baş. O ţar olarmış. Koladacılarlan barabar gezeer bir kedi, angısı mäular pençerä aşırı, haber vereräk çorbacılara, ani geldi koladacılar. Kedi yaparmış çok zarar, ya birinin çipicini, ya da teldän pir pantaloni alarmış. İleri Koladaya karşı insannar kesärmişlär domuz. Ozamannar buz dolabı yoktu, da insannar asardılar yaanıyı saçak altına. Te kedi varmış olduu alsın bölä iş tä. Öbür günü sa koladacılar sorarmışlar çorbacılara, onnarda kayıp yok mu. Faytonu, angısında koladacılar gezerlär evdän evä, çocuklar donaderlar. Faytonu boyerlar türlü renktä, koyarmışlar çiçek. Onnar yazarmışlar ,,S Rojdestvom Hristovım!’’ ya da ,,Kolada’’. Koladacılar çalıp türkü, bulgar, rus hem gagauz türkülerini gezerlär Kolada. 
 
Onnar giinerlär bölä: kafalarında kalpak, sırtılarında keptar, ayaklarında sargı, ayak kabı da çarık. Çocuklar gelerlär sade o evä, neredä var delikannı kız, angısı evlenmä düşüner. Ona ilerdän sölärmişlär, ani geleceklär. Delikannı koladacılar herkezi savaşerlar düşmää o maaleyä, neredä yaşeer onun yavklusu. Onnar girdiynän aul içinä, ilktän popaz dua eder Allaha. Onnar oynerlar oynu, çalerlar Kolada türkülerini. Gezicilär ikram edärlär ev çorbacılarını şarapla, sora da onnarı ikram eder çorbacı. Çorbacı döker şarap, hepsi içer bir filcandan. Çorbacıyka koyer bir - iki buka ekmek hem başka imää. İleriden ma koyarmış sade oruç, zerä avşamdan taa yaalı inmääzmiş. Şimdi buna pek bakmerlar. Konuşmaktan sora çorbacı hem çorbacıyka vererlär koladacılara kolaç hem kitka. Eer yok sa kitka, şakadan koladacılar çalarmışlar delikannı kıza te bu türküyü:
                 Kos-koca mitka,     
                 Yapmamış kitka.
                 Soba ardından bakér,
                 Sümükleri dä akér.
Kimär kerä bu şakacıklar dönerlär korkutmaya: koladacılar, çıkarıp, alerlar tokatları eki katrannerlar. Çocuklar dokunerlar kızlara, annaderlar onnara çok meraklı olayışlar. Koladacılar girdiynän onnarın arasından bir çocuun yavklusunun evinä, biri dä dokunmaz o kıza. Kız koyer kitkayı yavklusunun kalpaana, ya da güüdesinin önünä. Herbir delikannı kız göreer, angı çocuk yavklu. Çocuklar topladıynan brakırmışlar kolaçları bir evdä. Ama delerlär bir kolacın altını. Koladacıların gezmesi sürteer taa sabaadan. Onnar sabaalän giderlär kliseyä, slujbadan sora, ţar çocuklarlan, türkü çalarak, uurerlar o evlerä, neredä avşamdan brakılmış kolada kolaçları. Bölüm çaler birkaç türkü dä taa ozaman vererlär kolaçları. Koladacılar gördüynän delii kolaçta baarerlar çorbacıylan çorbacıykaya. Ani çocuklar onnarı prost etsinnär kız lääzımmış ya bir türkü çalsın, ya da bir oyun oynasın. Kolaçları hem parayı payederlär ţarin evindä, herkezi ayıramış kendi yavklusunun kolacını da aler evinä. Koladacılar o günü gezerlär yollarda, türkü çalarak. 
 
1950 yıllarda Kolada gezärmiş çok çocuk, ama biraz vakıttan sora bu adet basılmış. Sora da enidän yayılmış Kolada gezmäk. Ama ben nice duudum az gördüm koladacılar nice gezerlär. Sora başladılar az gezmää. Çünkü şindi, bu vakıtta delikannı çocuklar azalér Gagauziyada. Hepsi gider başka memleketlerä ya kazança, ya da kalmaa orada yaşamaa. Bu özerä Kolada gezmäk adeti genä basılér. Yanvarin 6da, 7dä pek az göreriz biz koladacı gezsin. Benim pek canım acıyér, ani bu gözäl, şen hem paalı adet git-gidä basılér. Bän isteerim, ani delikannı çocuklar da, uşaklar da gezsinnär Kolada. İsteerim, ani  onnar unutmasınnar kendi dedelerin adetlerini. Çok adet büünkü gündä basılér. Bän düşünerim, ani eer etişärsaydın o vakıda, büüdüynän gezecäm Kolada benim akrannarımnan. Şindi bän gezerim her yıl Hey Hey, Surva hem giderim nunnarıma rakıylan. Ama az yıl kaldı bän da kendi kolumu topliycam da gezecäm kolada. 
 
Gezin Kolada, unutmayın bu adeti!  
Aleksander Kirçu.
Kongaz Gimnaziya 
N.Cebanovun adına.